--- UR A Luach Real Iml. 1. Uimh 21. l Mean F. 17, 1966. IRIS ~HAELTACHT BHEAL FEIRSTE Arna fhoilslu ag: FOLLUS, 11 Braid Cawnpore, Beal CURSAI OIDEACHAIS (Le BRIAN 6 MAOILEOIN) deisccart agus gur leor oideachas an bhaile ag na bpaisti le iad a fhagail reidh le na bpairt a ghlacadh sa' tsaol ur a bhi ag teacht. LOCHLANNACH IN :EIRlNN Ta Kjartan Simonses as an Danmhairg, maistir scoile agus udar, ar chuairt fhada anseo in Eirinn, agus ru.n aige leabhar a scriobh fa dtaobh duinn. Bhi se anseo roimhe ar chuairt ghearr, ach anois ta foilsitheoir indiaidh e a chur chugainn go ndeanaidh se scrudu ar an tir agus cur sios ar an chosulacht ata idir i agus a thir fein. Go dti seo ni rabh d'eolas ar Eirinn sa Danmhairg ach an meid a fionnadh as sean-laimhscribhinni Bearla, a ra gur tir dhorcha Eire, Ian de phlochogai gruama agus portaigh. Sa leabhar ur seo bCidh pictiurai a thaispeanfas ailleacht na tire agus cuid den dul-chun-cinn ata deanta i gcfusai geilleagair. Beidh ·cur-sios ar leith ar Thir Chonaill, agus ta Kjartan anois ag stopadh i nDruim Ruise le dream de mhuintir Mhic Chormaic. I nalt a bhi agam ar an chead •eagran de'n phaipear seo thug me iarraidh daoine a bhfuil baint aca le 11.oideachas a bhogadh le smaointiu :ar an easbhuidh mhilltinigh ata ar Ghaeil i dtaca le coras oideachais a l>headh ag foirstin do'n tsaol ata siad a chaitheamh no ar mhaith leo a chaitheamh ma ta ciall ar bith le bheith ag foghlaim na teangadh. .Luaidh me an cheist a chuireas daoine nach ndean moran machtnaithe ar na gnaithe ar lanooacha ata ag t6gail paisti le Gaeilg:- "Caide dheanfas siad nuair a theid siad ar scoil?" Agus ar ndoighe, te ·deirfeadh leo gurb ar scoil Ghaeilge a bheas a phaisti ag dul, feadaidh se bheith ag duil le na cheile chomh- .raic fiche deacracht a thaisbeaint ·do, amhail a's mur dtigeadh leis fein .an me.id sin agus tuilleadh a fheic- ·eail. Agus, ma theisbeanann se go dtig leis iad a reiteach, thig leis a "bheith ag duil leis an chead cheist ·eile: "Ach caide dheanfas siad nuair a thiocfas siad go dti aois ~n 11 plus." 'Se an duifear ata ann inniu, Mach, gur lear nach bhfuil saol Ur ar bith ag teacht mur ndean muid fein e. Is mo a tathar a thuigbheail sin inniu n:i mar tuigeadh ariamh roimhe e. Ta na Gaeil ag toiseacht a neagru fein mar phobal. Sula rabh siad 'na bpobal ceart afach teastaionn seirbhisi de gach cineal uafa, c6ras iomlan geilleagair go dearfa, a mbeidh coras oideachais 'na chuid do. Ar an abhar sin caithfidh muid gan baraiocht a dheanamh de na deachrachtai. Tuigeann muid uilig gur beag rud ata le fail ar an tsaol seo i naiscidh. Tuigeann muid fosta gurb eigin bheith dana go minic ma ta muid le rudai a fhail deama. Nios mo na rud ar bith eile teastaionn samhlaiocht mh6r. N6 is eigean duinn cuid mhor de na sean bharUlacha a bhi againn a chaitheamh uainn. Nil maith duinn a bheith ag iarraidh an c6ras Ur a bhunu go EIS IMIRCE Leis an fhirinne dheanarnh, is hiomlan ar an ch6ras a bhi arm go dti seo . . . ar choras a bhi ar loit. Anois, nuair is m6 na seansanna Ar an abhar sin na heirimis buartha go bhfaighfeadh duine obair in :Eirma chluin muid fiu ar gcairde ag inn, ta laghdu ag teacht ar an eislochtu an chorais uir ar an abhar imirce agus cuid mhor teaghlacn nach furast cosUlacht ar bith a Eireannach sa Bhreatain Mhoir ag fheiceail eadar e agus ca bith rud a pilleadh ar an tsean-fhod. Ta an bhi ann go dti seo. Agus na dean •meid sin raite i dtuarascala a cuiramais barraiocht iontais de dhaoine eadh le cheile ag eagraiochtai :Eira chainfeadh muid agus a chaith- eannacha i Londain. beag is fiu bheith gaibhte le na 1eitheid 'e dhuine. Ni thuigfeadh se go cionn i bhfad, da dtuigeadh se ar ·chor ar bith. Ni thuigfeadh se mar -thuigfeadh na tuismitheoiri nach -ceist deachrachtai a bhi ann ach •ceist riachtanais. I ndiaidh an iomlain, bhfuil ciall ar bith dairiribh ar na saoltai seo le oideachas Gaelach a thabhairt do phaisti sa 'bhaile agus annsin iad a thionntodh amach i mbeal a gcinn go dti ait nach bhfuighidh siad, da naisiUntai na mwnteoiri, ach scolaiocht ghallta. Bhi an tam ann is d6iche nuair nach rabh an dara sui sa' bhuailidh ag tuismitheoiri Gaelacha. (Is ar na Se Chonndae ata me ag smaointiu ar nd6ighe). Daoine a thog paisti ' le Gaeilg suas le deich mbliana fichead o shoin rinne siad rud nach rabh moran eile a dheanamh sa Ghalltacht agus bhi abhar eigin <lochais aca is doiche go mbeadh an teangaidh ag dul ar aghaidh sa' feadh I I plus agus an amaidi sin uilig chugainn. Baineann sin do'n PAIRC NAISIUNTA NA re dhorcha. Ta reabhloid ar siul h:EIRNE ' agus ni chun tosaigh a bhi coras oideachais na hEireann. Mar sin do se an manadh amhain a ba choir a bheith againn, "Caide dheanfas siad leithe?" (scolaiocht ghallta) i nait "Caide dheanfas siad gan i?" Agus se an dara manadh no an dara intinn a ba choir a bheith againn nach ag iarraidh bheith ar chomh-cheirn le c6ras an lae inniu ata muid ach ag iarraidh bheith chun tosaigh air. (Tuilleadh an tseachtain seo chugainn). INSTITIUD AN OIDEACHAIS CLARAIGH ANOIS DO SHEISIUN 1966-'67 CURSAi DIOPL6MA AGUS ARD-DIOPL6MA G.C.E. AGUS C:EIMEANNA OLLSCOIL LONDAIN ABHAIR: Gaeilg, Stair, Tir-eolas, Bearla, Frainncis; Laidin, Esperanto, Feallsunacht, Siceolaiocht, Eacnamaiocht, srL (Foscailte do dhaoine os cionn 17 mbliana). . ls c~a caide an toideachas a fuair tu roimhe. Thig leat chur lei~., De~n. dea~mad de shean-noiseain. Thig Iinn cuidiu leat ca1bochta1 10ntrala Ollscoil ar bith a ghnothu taobh istigh de dh' bhliai.i:i. Ma's ~ian, leat claru, no eolas no comhairle a fhail scriob~ chuga1nn anms, no glaodh ar 3340 (Beal Feirste). INST1TIUD AN OIDEACHAIS 54, Royal Avenue, Beal Feirste 1. AN C6RAS OIDEACHAIS AT A DiRITHE AR RIACHTANAISi GAEL Is feidir go mbunofar an chead Phairc Naisiunta ins na Se Co., i gCo. Fearmanach. Cuireadh Acht Rialtais i bhfeidhm anuraidh a cheadaios a leitheid. Seo e an chead iarracht ariamh ag Rialtas Stormont le dwche iomlan a chur ar fail ina gcaomhnofai ailleacht nadurtha na tire agus ina mbeadh cead imeachta ag an phobal mhor gan, ar nd6ighe, cur isteach ar an phobal aitiuil. Ta Comhairle Chontae Fhearmanach agus Comhairle Tire Uladh ag pie na ceiste ~nois. Nil moran conai sa taobh seo tire., ina bhfuil dh:i Loch Eirne, Loch Mhic an Ein, agus Loch Melvin, agus is ait shocair shuaimhneach i i gcoir iascaireachta agus seoltoireachta. Tre bhunu Phairc Naisiuma ta na Se Co. ag Jeanstain sampla na Sasana agus na Breataine Bige a bhfuil 10 gcinn de na pairceanna seo iontu cheana. TAISME i 'bhFANAID Nuair a thainig Sean d Siad.hail na bhaile go luath maidin Dia Luain seo caite, shil a athair gur gadai e a bhi ag briseadh isteach sa teach agus scaoil se urchar gunna leis. Nior marbaiodh an fear 6g agus duradh in Ospideal Leitir Ceanainn, go bhfuii se "compoirdeach go leor". Aodh 6 Siadhail an t-athair, agus conaionn an teaghlach i mBaile Ui Fhuaruisce, Ceann Droma, Fanaid. Chuala muid o shoin gur tugadh Aodh og comhair na cuirte as bheith ag iarraidh a mhac a ghonadh. LEAGADH CRANN Ta an Comortas Bliantuil Leagadh Crann a chur sa tsiUl an SathFeirste, 13. Arna cl6bhualadh ag: "Donegal Democrat", Beal Atha Seanalgh, Tir Chonalll. Culrtear abhar scrlbhneolreachta chulg: An tEagartholr, FOLLUS, 11 Braid Cawnpore, Beal Felrste, 13. Guthan 33040. Cuirtear abhar fogralochta chulg: SPASCO, 29 Knockbraken Crescent, Ceathrli Aodha Dhuibh, Beal Felrste. Guthan 827720. :u-n. seo 17u la, i nGleann Goirtin, ma1ce na hOmaighe, i dTir Eoghain. Beidh com6rtaisi ann do leagadh le tuagh agus le tioraisc agus fosta roinn ar leith ann do lucht muchtha tCinte. Se Aire Talmhaiochta na Se gCo., Mr. H. W. West, a bhronn- :;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;-.!.I fas na duaiseanna. DHA MHONARCAIN CHAISE Foscladh Monarcha Chaise in Ard Macha ar na mallaibh agus bunofar ceann eile amach anseo i gCo. Aontroma. Tarlach d Neill, Priomh-Aire na Se gCo. a d'fhoscail an ceann in Ard Macha, ag Uachtarlann Thulach Ui Dhuanagain. Chosain an ait seo £350,000 agus cuirfidh se obair ar fail do 30 n6 40 daoine. Nuair a bheas se ar obair mar is ceart bCidh pearsanna iomlan de 300 ag an uachtarlainn. An mhorcarca i gCo. Aontroma beidh si i mBaile an Iuir, a stifuadh ag comhlucht nua-bhunaithe agus bCidh si ag obair laimh as lairnh le Bord Bainne na Se gCo. a bhfuil uachtarlann ansin acu cheana. SUPE~ARKET I mBEANNCHAR Ta F. A. Wellworth agus a gCo. fa choinne supermarket ur a bhunu i mBeannchar, Co. an Dwn, a bhearfas obair do 75 de mhna. Beidh se suite sa phriomh-shraid. Ta 7 siopai cheana fein ag muintir Wellworth ins na Se Co. CUAN THRA Li Ta Bealfeirsteach, Jack McClelland, indiaidh na 9 mile trasna Cuan Thra Li, i gCiarrai a shnamh. Ba e fein an chead fhear ariamh a rinne e. D'fhan se tri la go mbisiodh an aimsear agus bhi se ar a bhealach go dti an traen maidin an triu la nuair a shocair se ar dhul arais agus feachaint leis an turas uisce a dheanamh. D'eirigh leis, ainneoin a ghloini uisce bheith briste bunus an ama. BRISEADH SA tSEANTEACH Oiche Luain na seachtaine seo briseadh isteach sa tSeanteach Sraid Albert, agus goideach luach £40 de thoitini agus luach £30 de bhiotailte. An mhuintir a rinne e, bhi flea acu sular fhag siad an ait. Is cosUil gur isteach ar chul-fhuinneoig a thainig siad i ndiaidh daofa barra iarainn a tharraingt amach. D'imigh siad leo amach an priomhdhoras a fagadh foscailte nios luaithe san oiche. LEODHASAIGH I mBAILE ARD ULADH Bhi Gobharn6ir na Se gCo. agus a bhean i measc scaifte i Halla Mount Stewart, Baile Ard Uladh, a chua1a beirt Leodhasach Donnchadh Moireasdan agus ' Seamus Mac a' Ghobhainn, ag tabhairt dreas ceoil uathu. As Steornabhaigh an bheirt seo agus ta a gcliu fada leitheadach ar fud na hAlba as feabhas a gcuid ceoil. Cuireadh an choirm seo sa tsiul ar son Chumann na Croise Deirge. Chualathas amhrain an oiche sin i nGaeilge, Gearmainis, Iodailis agus Fraincis agus seinneadh cuid mhaith ar a' chlar-chruit, de cheol a churn Donnchadh e fein. LUCHT CANOE Ta bein Bheal Feirsteach a dhul bheith paineach aris i mbliana i rasa canoe ar an Life. Seo ceann de na rasanna is iontai in Iarthar na hEorpa. agus sineann se thar na 16 mhile o Chill Bhride go Droichead Ui Chonaill i mBaile Atha Cliath. George Glasgow, agus Gerry Nevin ainmneacha na bhfear agus ba iad a bhain anuraidh. (Ar lean. ar leat. 2) Cuimhneachan Fear Aontroma Leacht Togtha i mBeal Feirste Dia Domhnaigh seo chuaidh thart, i Roilig Bhaile an Mhuilinn Beal Feirste, beannaiodh agus fos~ cladh leacht i gcuimhne dhuine agus tri scor a d'eag ar son na na h:Eireann le 168 bliain anuas. C~ruinnigh tuairim a's ar 1,000 dume ar an lathair agus chonaic siad an leacht a dhi-chudach ag Seosamh 6 Cathail. Ina dhiaidh sin bheannaigh an tAth. Sean Mac'a' tSaoir, S.C., Paroiste Naomh Treasa ~ agus duirt deichniwr den Phaidrin f nGaeilg. Leigh Seamus d Crualaoich liosta na bhfear, as Aontroim achan duine acu, agus lena linn sin, sheinn Buion Ceoil Naomh Pol "Cuimhne na Marbh". Imeasc na ndaoine a bhi i lathair, bhi iona. daithe o Chonradh na Gaeilge, Cumann na mBan, Sinn Fein, agus brainsi eile de Ghluaiseacht na Poblachta. Ta an leacht togtha ar uaigh Thomais Mhic Liaim storach 6g a dunrnharaiodh in 1942 av Rialtas Stormont. Crochadh e ~ nciaidh gur scaoileadh peas san am :;in. Daoradh Seosamh d Cathail (.hun. bais fosta, ach saoradh ina ch:aidh sin e. Leagadh cuid mhaith bUu1hfhleasc ag bun an leachta agus thug Sean Mac Stioph:iin .An U.tim!:, or:iid in onoir na m'arbh. Th1f.cht se ar na fir, fir d'achan aicn•e creidimh, agus duirt gurbe a ndilseacht d'Eirinn a cheangail le cheile iad, agus a •sh:iraigh cibe abhar easaontais a bheadh eatorrn. Bhi ionadaithe i lathair o Chumann na nUaigheann Naisiuma Baile Atha Cliath. I lathair fosta' bhi baill de,n Chraobh Speisialt~ de Chonstablacht Uladh, agus iad ag imeacht frid an scaifte. '
2. "The War Game" Taispeanadh "The War Game" don chead uair ariamh in :Eirinn san amharclann Ambassador, Beal Feirste, an seachtain seo caite. Muna bhfaca tu an iarracht sea leis an saol i ndiaidh cogadh adamhach a thaispeaint, molaim duit iarraidh ar do phictiurlann aitiul e a fhail comh gasta agus s feidir. Rinneadh an scannan seo don B.B.C. ag Peter Watkins, ach nuair a bhi se reidh, shil an Bord Stiurtha go rabh se r6-gharbh le taispeaint ar an telifis. Ni reitim le sin. Caide eile a d'fheadfadh se a bheith ach garbh agus firinneach? Ta me fein thar a bheith buioch do cibe duine a chuir ar fail annseo e. Da mbeinn leis an scannan a lochtu ar chor ar bith, deirfinn nach dteachaigh se fada go leor le midaonnacht agus miofaireacht an sceil a leiriu. Sios frid nitear iarracht bheith stuama stuideartha fan sceal. Ceanglitear gneanna eagsula an phioctiur le cheile le gl6r ciuin beasach leitheora B.B.C. An uair is measa an leirscrios agus an grainiwacht, leanann an guth ar aghaidh ag tabhairt na firici mar da mbeadh se ag cur sios ar nuaiocht choitianta an lae. Ni h-ionann sin is a ra nach bhfuil lucht deanta an scannain iontach connasach fan mh6r-chontwrt san domhan anois. N6 nach bhfuil siad t6gtha fan bhalla ciuinis ata a th6gail thart ar an cheist seo. Amanna sciursaileann "an guth" na treoraithe creidimh agus politiochta as bheith comh dall bomanta mimhacanta sin fa fas stoc na bpleascan seo. B'fheidir go smaointeochadh :Eireannaigh nach bhfuil siad sa chontuirt cheanna is ta cinfocha eile na hEorpa is S.A.M. Ach ni ghlacann se ach meanc6g beag amhain comhairimh ar thaobh na "Ruise" agus in ionad Learpholl, Bristol agus Manchllil bheith scriosta loitfi Baile Atha Cliath, Corcaigh, Dun Dealgan agus an leath chuid d'iomlan na h:Eireann. (Ar nd6igh, ta Beal Feirste san aireamh cheana fein!) Ni samhailt e seo ach feidireacht r6-dh6cha. Is tabhachtach ar fad e go bhfeicfeadh a oiread de mhuinntir an domhain an scannan seo is a dtig. B'fhearr i bhfad go bhfeicfeadh siad e agus iad ina sui go seascair I sa bhaile. Mar sin de, scriobhaigi chuig cibe udaras teilifise ata freagarthach dibh ag impidhe orthu "Th_e War Game" a chraolu. 0 Seo go Siud (Le MAGHNUS) chaint i do cheann. 'Bhfuil 'fhios agat? Bionn neart ama agam le bheith ag smaointiu agus me 'mo lui annseo as feidhm, mar deirfea. sc:mAL OR Tri Dantai le Brian J I I 0 Maoileoin PLEISIUR An cnoc glas, An cnoc gorm, Do shuil gheal Ag amharc orm. An ghrian gheal Ag amharc orainn, Ar chnoc ghlas Ar chnoc ghorm. SAOIRSE? . I Ta Eire saor, a deir siad, a's cead ag Gaeil Bheith 'g amharc i lar na hoiche ar nuacht an Jae, A'5 ins an idirlinn bheith 'g eisteacht Aifreann De. TUAR Ta deirge---ins ~rn.-Ohiabh6ig Ta ag eiri as faoi an chre, 'S ta gaire i ndan do'n duine 6g Nach seanann ceol a lae. 'Gus stanaimis go crionna 'suil Na mblianta gruama d'eag, 'S deanam gaire min go ciuin Mar aoibh an Iuil ar gheig. N6 murb fhuil a'n mheid sa bhiabh6ig Ta ag eirf as faoi an chre, Beidh cisti f6s na lui ar b6rd; sen teiri ceol ar lae. Bain Ceol As (Le "PIOBAIRE") F:EILE CHEOIL BHEAL FEIRSTE S:EASUR NA bhF:EILTi Beidh feasta de Fheilti againn roimh i bhfad. Ta Feile Scannan Chorcai ar na gaobhair ag toiseacht ar an 18u de'n mhi seo. Seachtain a mhairfeas se. Ta Feile Chiarra! agus a Ros Thra Li com6rtha go Tionolfar Feile Che6il Bheal maith fa'n am seo agus Feile Opera Feirste i mi Marta agus beidh com- Phort Lairge ar silll i lathair na 6rtas ur ann do ch6racha. Is 1 h-uaire 6 nu go dti'n 25u la. An Funduireacht Peter Stuyvesant a mhi seo chugainn beidh ar fail chuirfeas an com6rtas seo sa tsiul Feile Dramaiochta Bhaile Atha agus beidh duais £100 a thairgeadh Cliath ina mbeidh a Ian dr:imai ilia acu do'n Chor a bhuafas. B'e duine leirithe do'n chead uair agus nios de'n Fhund~reacht., an t-Uasal moille sa mhi cheanna 6n 23u-3ou Derek Smith, a d'fh6gair seo ar na beidh Feile Opera i Loch Garman.. mallaibh agus deir se go mbeidh an com6rtas 'a reachtail ar an 18u Marta. Beidh cead isteach ag dream AN t-OIREACHTAS ar bith ach beidh ortha 3 phiosa ceoil a chanadh ata scriofa ag cumad6iri an 2ou aois. CABARET SAN PHLAZA Focal a bhaintear usaid as r6mhinic is eadh an focal cabaret na laethe seo. Se an bun-chiall a bhi lej~ sr~~dim teach tabhairne san Fhrainnc agus d; reir a cheile tugadh an t-ainm ar an taispeantas ceoil a's damhsa a bhiodh ar fail ann. Cibe fa sin bionn Oiche Chabaret ar silll ina Ian de na Tithe Osta agus na Tithe Tabhairne annseo le tamall anuas. Anois ta tosnuithe ag lucht riartha an Phlaza ar "Chlub Continental" a reachtail gach oiche Mhairt ar a mbeidh ceolt6irf agus amhranaithe a bhfuil bias na h-iasachta ar a gcuid ceoil. Ta an t-am ag eirghe gann anois do'n mhilintir sin ata ag cleachtu ceoil fa choinne an Oireachtais mar ni fada go mbeidh na com6rtaisi ceoil ag toiseacht. Ta cuid de na com6rtaisi eile druidte cheana fein, ar nd6igh,-na com6rtaisi litriochta ta me ag maoidheamh, ach ta seans go f6ill ag ceoltoiri a gcuid ainm 'l chur chun tosaigh. ERIC YOUNG Casadh Eric orm le linn na laethe saoire agus e ag iarraidh teip-taifeadan a cheannacht i bPairc na nGabha. Bhi se ag stoppadh acr Proinsias Mac Peice, rud a ghni se i gc6nai nuair ata se ar cuairt annseo. Ta aithne mhaith ar Eric ag Muintir Chluain Aird mar is minic a bhi se ag seinnm annsin ar an phib Northumbriach. Comhr:idh a chuala me an la fa Ni thig liom m6ran a dheanamh ar dheireadh. Shil me go mbfheidir go mo shon fein ag an am seo de mo mbeadh duil agaibh ann . . . . shaol. 'S d6iche gurb i an leabaidh "Seo. 'Bhfuil tusa 'g'ul a bheith seo is cinniuint domh go cionn fada do lui annsin <aJ feadh an lae uilig? go leor. Ach ni dochar sin. FoghMuscail !eat." luimnim cuid mh6r agus me mo BRIAN o MA<\ILEOIN. AN CRUISCiN PUINS 6's ag caint ar Eric ata me tch$m go mbeidh Seachtain Uladh ar siul i Newcastle-on-Tyne 6n 19u-24u de'n mhi seo. Cuirfidh deantus6irf Uladh a gcuid abhar ar taispeaint ins na siopai agus seinnfidh Buion de Phiobairi as an R.U.R. ins na sraideanna. "Dar Fiadh. Ceithre mhi sa' teach Jui annseo. Ta sibh ocht gcloigne agus gan a'n mhaidin ann 6 thaimg a~n sa' teach seo agus, 6'n duine 1s I me nach dtig duine einteacht sme go dti'n duine is 6ige agaibh agaibh-se 'mo mhuscladh agus a comh fada a's bhaincann sibh liomfhiafrai domh bhfuil me 'g'ul a sa ta sibh ar dhream comh haisteach fhanacht mo cholladh feadh an lae."' a's thig liom a shamhail. 'Bhfuil tu "Agus ca rabh tu?" do cholladh?' 'Ca rabh tu?' 'Caide "Nach greannmhar ata tu? Ca deir tu?' Ceist i ndiaidh ceiste 's gan rabh me? Nach go maith ata 'fhios a'n fhocal ceille i gceist ar bith aca." O Chataibh go Corcaigh (Ar lean. 6 !eat. 1) agat nar bhog me cos as an teach? Ca hait eile rabh me ach annseo mo cholladh?" "Caide sin a deir tu?" "Dar an Leabhair, 's nach ceist bhomanta i sin? Bhfuil 'fhios agat? Da bhfeicthea d'aghaidh mar a tchim-se i, ni bheithea 'bhfad go neire6chtha as an chineal sin cainte." "Bhal eist leis. E 'na lui annsin agus gan e bheith abalta 'dhath a dheanamh ar a shon fein. Agus seo e ag 'ul a dh'innse duinn uilig an d6igh lenar ngnaithe fein a dheanamh." "Ceart go leor. Caithfidh me aidmhcail go bhfuil me ag brath oraibh. A's ar nd6ighe ni thig liom mo chuid smaointeach a chur 1 niul mar thig libh-se. Ach tchithear domh go bhfeicim i bhfad nios m6 na duine ar bith agaibh. Feic sibh fein. Ag smurthacht thart 6 mhaidin go hoiche ... Anois na habair a'n fhocal. Tchim sibh go minic. 'S ni thig a' nduine agaibh 'mo chomhair nach ndean amadan d6 fein." "Seo. Caide ta ar siul agat? An sileann tu go dtig liom-sa bheith ag eisteacht leat-sa ar feadh an lae? Bhal nil run ar bith agam a dheanamh." "Nil 'fhios agam bhfuil tu dairiribh fa sin? Ma ta, is maith an tathradh. Shilfeadh duine nach rabh a dhath ar bith eile le deanamh agat ach a bheith ag cur ceisteannai amaideacha ar mo leitheidse." ":Eist leis an chreatur. Ag geabaireacht leis gan sos. Nach soineannta ata se?" "Soineannta? Geabaireacht? Nil me cinnte nach ceilli mo chuid geabaireachta na iomlan a bhfuil 'e "Nil 'fhios agam caide ta me ag 'ul a dheanamh !eat ar chor ar bith." "Ni fheicim caide thig !eat a dheanamh ach me a choinneail sa' teach seo n6 me a chaitheamh amach i mbeal mo chinn." "Maith go leor. Maith go leor. Ni rabh me ach ar shon grinn. Ni ligfidh mise daofa 'dhath a dheanamh ort. Ach innis domh. Innis domh ca'l do mhathair?" "Ca'l mo mhathair? An e go bhfuil tu ag 'ul a sheasamh annsin agus a dh'innse domh nach bhfuil 'fhios agat ca'l mo mhathair? Murb fhuil 'fhios agat-sa nil 'fhios agam ce aige a mbeadh 'fhios." "Seo glac go reidh e. Nach tu ta ag eiri t6gtha. Go reidh. Sin an d6igh. Feach anois thu ... Ag gairi !eat ... Ce'n babai thu?" "Dar Fiadh! Ce'n babai me! Agus sibhse an mhuintir a gcaithfidh mise fas anios leo agus mo shaol a chaitheamh 'na measc! Dia mo shabhail, IAR-CHOIPEANNA SEO_ an chead-ch6ip de "Sceal Ur" a cheannaigh tu ariamh? Ta an paipear seo ag teacht amach 6 thus Mhi Feabhra. Feadaidh tu na h-iar-ch6ipeanna uilig a fhail ar 6d. an ceann ach scriobh chuig FOLLUS a n-iarraidh. TEILIFiS AR CiOS Ta an da comhlucht "Radio agus Teilifis ar Cios" is m6 ins na Se Co., Radio Rentals agus Rentaset, indiaidh theacht le cheile faoin acnainm "R.R. Television Rental•." Deir Mr. G. Gamble, duine de na stiurth6iri go mbeidh siad in ir.- nirnh seirbhis shar-eifeachtac':l a chur ar fail anois agus fosta nuair a th1o::fas an teilifis daite i reim. Deir se gm: d6iche go mbeidh dos 35/- sa t~eachtain ar an teilifis daite, cios a faghd6far ar nd6ighe de 1e;r mar a laghd6far luach na nglcasanna f~ir._ Chonnachthas an cho;:1n1u~ht ur .ir obair do'n chead uair ag an taisreantas "Ideal Home" i mBeal Fur 51e, ata a reachtail -ig "'Telegraph Bheal Feirste" CAOMHNU NA n:EAN Ta Cumann Cosanta na n:Ean i gCuige Uladh agus an Cumann Rfoga fa choinne theacht le cheile le heagraiocht laidir a bhunu a bhearfas aire mar is ceart don fhadhb. Mr. Frank Hamilton, Albanach 6 thus, a bheas in a eagru do Thuaisceart :Eireann. COSTA OIRTHEAR ULADH Ta Comhairle Tuaithe Clochair indiaidh a shocru go dtabhairfidh siad £150 don Urradhas Naisiunta a chuideodh le sceim da chuid at:i dirithe ar Ch6sta Chuige Uladh a chaomhnu ar mhaithe leis an phobal mh6r. Duirt an Caiptin J. Hamil. ton Stubber ag an chruinniu gurbh fhiu dhul go dtin Choirn n6 go h-Alban go bhfeicfl an d6igh ar milleadh na c6stai ansin cionns crur ligeadh do dhreamanna priobhaideacha iad a fhorbairt. Chuala me ar "Guth Aduaidh" an oiche. fa dheireadh aistriu ar "Will ye go lassie, go" agus chuir sin ag stnaointiu me go dtearnadh aistriu ar amhran cilc de chuid Chlann Mhic Pheice. "An Cruiscin Puins" ata i gceist agam acrus seo iad na foclai. Seamus Ma; Diarmuda a rinn an tionntu. RADIO "FOGHLAiOCH" 'Thug me cruiscin liom agus shui NA hALBAN ar st61, I mi Feil' Eoin bhi an t-ean dhul ceoil, Ar gheagan erainn ag dibreadh lein, A's b'e an Cruiscin Puins a mhol an t-ean. Tu-ral-ur-al-u; tu-ral-ur-al-e Tu-ral-ur-al-u, tu-ral-ur-al-e Ar gheagan crainn ag dibreadh lein A's b'e an Cruiscin Puins a mhol an t-ean. Ar an domhan chlar nil suairceas croi Agus tu le h-ainnir ar st61 'do shui Biodh agat rogha de na speir-mhna <leas' Gan an Crwscin Puins ni fiu do ch:is. Oltar Nectar milis ag Baccus cou Agus iomad claret ag uaislibh mh6r' Ach na fiontai seo ag ligfinn leo Da mbeadh Cruiscin Puins 1 mo laimh gach 16. Ni thig le lia da leannta e An d6las croi a bhaint ded' ae Ach an bacach breac-liath ni agrann Dia Nuair ta Cruiscin Puins 'a chaitheamh siar. Nuair a bheas me marbh agus sinte fuar Mar chuimhne ormsa na h-arduigh tur I measc mo dhaoini fag mo chorp le fonn Agus Cruiscin Puins le mo chois 's !em' cheann. Ta fhios ag an tsaol Fodhla go bhfuil staisiuin radio i gcongar do na h-oileain seo ata a reachtai~ ar neamh-chead do'n dli agus is feasach fosta go bhfuil Bille 'a ullmhu do Phairlimint Shasana a chuirfeas deire leis na staisiuin seo go leir. Beidh seo ag cur cruaidh ar na milte de dheag6iri a eisteann leis an staisiun seo amhain cionnus duil ?. bheith acu ins na claracha a chraoltar. Saru dli ata a cleachtu acu ar nd6igh, ach is minic nach mbi~nn toil an phobail agus dli na tire ag reiteach le cheile. Ba thrua na staisiuin bhreise seo bheith daortha. Freastalann siad ar aicme de'n phobal agus aicme ata measartha lionmhar fosta. Dala an sceil craoltar clar de amhrain Ghaillice gach seachtain 6n "Radio Fhoghliach" seo. COR OTHARLANN RiOGA VICTORIA Ba nos le cor de bhanaltrai mic leinn srl. caruil a chanstain ' san Otharlainn aimsear na Nollag gach bliain le 15 bhliain anuas. Ni rabh caill ar seo ach go scaipeadh na ceolt6iri indiaidh na Nollag. Cinneadh ar bhunus nios buaine a chur faoi'n chor agus cuireadh cor ar bun 3 bhliain 6 shoin a cheolann go rialta i rith na bliana. Anois ta dha cheirnin deanta acu. Ceann amhain de charuil Nollag :i eiseofar an mhi seo chugainn agus an dara ceann ata ar fail anois. Dantai Diaga ata ar an cheirnin seo.
SC~AL OR 3 LEATHANACH NA mBAN Posadh ins an Teaghlach Ma thig Icat guna an ph6sta a dheanamh sa bhaile, is feidir cuid mh6r airgid a shabhail, se sin, ar nd6igh ma nitcar agus criochnaitear go maith e. Is fiu patrun Butterick uimh. 3986 a usaid, luach 5/6d. Guna fhada ata ann, le cabhail "Empire" agus sciorta ata beagan ar nos an line 'A'. Ta na muincilli as an choitian-niol6in min, breactha le blathanna agus cufa neata ag caol na laimhe. Leis an phatrun ta ceannbheart bogha agus caille gairid. Costaionn guna meid 12 £6-4-0, ag baint usaid ask re6n a bhfuil cuma shioda air ar 19/IId an slat. Ta abhar lineala, sip-dhuntoir, cnaipi srl. uilig sa chuntas. BAIN IS De ghnathach, ni mathair na bride6ige an bainis a phleanail. Ma's mian leat e bheith agat i dteach 6sta aitiul, beidh ort an seomra a chur in airithe i bhfad roimh re (thart fa se mhi do ph6sadh Casca) agus fosta, baruil eigin a thabhairt don chinea.l bhia a bheas a dhith. Ma ta do theach fein m6r go leor, n6 mura bhfuil m6ran daoine le bheith i lathair, is feidir an bainis a reachtail sa bhaile. Ma nitear seo, is maith an rud e cunt6iri maithe a bheith agat, go h-airid daoine a bheirfeas an bia thart sa doigh is go dtig !eat iomlan d'aire a thabhairt dona aoithe. Is feidir an chuid is m6 den bhia do bhainis "buffet" a ullmhu roimh re, agus go direach a chur amach maidin an ph6sta. Do bhlast6gai, ta taosran "puff" fior mhaith-thig leat an cineal reoitc a usaid-ni dha pacaid 6 oz. thart fa 32 piogini beaga. Is feidir iad seo a lionadh le sicin, mucmhas n6 beacain. Ta rollai de abhar lionta ata beagan as an choitian, mar shampal min mhilis measctha le sicin, foirstineach don chineal seo fosta. Is feidir meireangai agus eadrom6gai seaclaide a dheanamh roimh re, agus is furas traidhfili beaga a riaradh i soithi beaga aonair. Thig ciste na bainse fein a dheanamb, ag usaid oideas ar bith do chiste thoraidh saibhir (ach na dean dearmad, ma ta tu ag deanamb dha chiste san aon oigheann ambain, le iad a choinneail ann leath uair a chloig sa bhreis). Is dcacair an re6an a chur ar an chiste ar dhoigh shnasta, agus ma ta tu amhrasach fa seo, is feidir cisti ata maisithe go galanta a cheannacht 6 do bhaceir. Go minic is feidir rogha agus togha a dheanamb. Do'n shlainte ta Saimpcin tradisiunta-lionann buideal ambain 7 n6 8 glionne agus thig leat iad seo a fhail ar iasacht 6'n cheannai fion comh maith leis an fhion fein. Na dean dearmad a chinntiu go bhfuil blathanna tarraingtacha ar na tablai uilig, agus fa dheireadh, dona cairde agus gaoltai a chuidigh i rith an lae, cupan m6r tae. SMAOITEACHA URA DO BHABAi Fa dheireadh! Cluidin nach ga biorain a usaid leis-ta stiallanna greamaitheacha i ngach coirneal a choinnionn go daingean e. Fhad is go gcoinnitear na stiallanna seo le cla.cilc, is feidir na cluidini a ni, a fhiuchadh agus a thuaradh. Costaionn siad 40/nd. do 10, n6 s/nd an ceann. Ta dha chontuirt folcadain ann ar feidir a sharu anois. Go minic bionn eagla ar maithreacha lira go dtuitfidh an leanbh ins an fholcan, cionn is e bheith comb sleamhain GUNA deanta de bhrocaid le loinnir sroill. Cuid suntasach e, an t-imeall eadrom pearlach r a 'n mhuineal agus fa na muincilli. Ta sc le ceannacht ar 26 gn. o Jean Millar, An Ascal Rioga, Beal Fcirste. SATURDAY-4.0, Racing: Irish St. Leger. 4.15, After the Races. 5.1, Ceolta o Albain. 5.15, Junior Sports Magazine. s.55, Weather. sin ina lamha. Se an reiteach ata 6.1, Nuacht agus Caint an tSathairn. ar an fhadhb sea an mata folcadain ' 6.20, Announcements. 6.45, Who's is deannai. Ta se deanta de eadach News? 7.15, Reacaireach an Riadutailli a bhfuil ceap de rubar rocac aigh. 7"45, Isn't It Strange. 8.1, mbuscanta faoi. Ar an doigh seo Dear Sir or Madam. 8.30, Not. So . . ' Green. 9.1, The Sound of the Light. b~onn an lean_bh slan sabhailt~, agu_s I0. 30 , Ceili House. 11.o, Birth of a bionn do dha lamb agat le e a m. Ballad. Ta an mata seo furas a ni, agus ta luach 12/nd air. SUNDAY-rn.30, High Mass. / , II.IS, Signpost and Records. lr.30, Rud eile a chuireann isteach ar an j Service of Morning Prayer. 12.30, leanbh ag an am sea se sin sobal American Journey. r.o, Not So ag dul isteach ina shJile. Ta leacht · Green, 1.3s, Provincial ~ews ar an mbargadh anois a reitionn seo Round-up. 2.~>, .Town Hall Ton_ight. -cuirtear san uisce e agus gidh go 2.45, An C01ciosan. 3.10, Nauonal • . . , Kilkenny v. New York.; All-Ireland nde~nann se, ai: obair ceanna. le Hurling League Final (znd leg)- gallunach,. m. bh10nn sobal ar bith 1 Camgoie Final: Dublin v. Antrim. ann le cmr 1steach ar an leanbh. 5.10, Leal Do Phaisti. 5.30, Down Ta se seo saor ar 3/ud. ! the Country. 6.1, Nuacht Anall, TUESDAY-5.1, Cantairi Oga Atha Cliath. 5.15, Pedro and the Pigeons. 5.30, Mol an Oige. 555, Weather. 6.1, Nuacht agus Caint na Mairte. 6.20, A,nnouncemcnts; Report on Store Cattle Sales. 6.45, Requests from Overseas. 7.15, This Is Your Business. 7-45, The R.T.E. Singers. 8.1, A Woman's World. 8.30, The Betrothed. 9.1, Symphony Concert. I0.30, Come All Ye Loyal Heroes. I0.45, No Signal Came. 11.15, Unforgettable. WEDNESDAY-5.1, As a Boy. 5.1s, Records For Children. 5.45, How Does Your Garden Grow? Nuacht Abhfus. 6.25, Appeal. 6.40, 5.55. Weather. 6.1, Nuacht agus Sports Time. 7.10, An Sagart Linn. Caint na Ceadaoine. 6.20, An7.15, The Likes of Linnane. 8.o, nouncements; Cattle Market Report. A Concert from the South. 8.30, 6.4s, Beat the Memory Men. 7.30, The Shewing-up of Blanco Posnet. Wiemer Schnitzel. 7.55, Soccer: 9.25, Records. 9.30, Big Band Inter-Cities Fairs Cup: DrumconSound. 10.0, News. 10.15, News- dra v. Eintracht. 9.45, Guth point. 10.3s, Music of the Nation. Aduaidh. I0.30, Casaimis Amhran. II.OS, Music from Eastern Europe. I0.45, Take It Easy. II.O, Pop Call. 1r.3s, G.A.A. Results. THURSDAY-s.01, Ceol Rince. MONDAY-5.1, Out of Doors. s.1s, The Life of Other Days. 5.30, s.15, Songs With Guitar. s.30, The Children's Forum. S·SS, Weather. Wonderful Adventures of Nils. s.ss, 6.1, Nuacht agus Caint na DearWeather Forecast. 6.1, Nuacht agus daoine. 6.20, Announcements. 6.25, Caint an Luain. 6.20, Announce- Here's the Doctor. 6.4s, What Arc ments. 6.45, Ireland's Top Ten. They Talking About? 7.1s, Requests 7.1s, Annso Is Annsud Sa Mhumh- from the Irish Troops Overseas. ain. 7.30, What Are They Talking 7.30, Calm an Osta. 8.1, Sounds About? 8.1, A Corkman Looks at Continental. 8.30, Between OurDublin. 8.30, New History. 8.4s, selves. 9.1, Her Own Woman. 9.15, Poetry Review. 9.1, Aeriris. 9.30, 9.15, Masters and Moderns. 9.45, Field and Farmhouse. I0.30, Songs Sceal Nua ar an Seansceal. 10.30, in the Night. I0.4s, City Newsreel.Journey in Bavaria. rn.4s, Recital.
.. Tim pea II an Domhain BRIGHTON Ag fcile de scannain a rinneadh faoi uisce, duirt An Caiptin Jacques Yves Costeau an chaint seo: "Beidir go dtiocfadh, frid an lia-eolaiocht, reabhloid a thabhairt i gcrich i gc\lrsai maireachtala faoi uisce, agus go ndeanfai an duine. Ta I· croithe agus dubhain ata artaifisialta ar fail cheana. An te a mbeadh ailse ins an da scamhoig aige, beidir go dtiocfadh scamhoga breige a thabhairt do. Bheadh an duine sin agus thiocfadh a bheith beo faoi uisce. Ta mise ag tuar go dtiocfaidh rcabhloid ins na cursai seo 6 thaighde ailse." Is cosuil go bhfuil eolaithe i S.A.M. ag obair ar bhreige a chuirfeadh ar chumas ainmhithe a bheith beo faoi uisce. Ag an fheile seo, chonaic na I daoine scannan a rinneadh de theach an Chaiptin Costeau, Conshelf III, a chur sios faoi uisce na Mara Meaine anuraidh. An t-am sin, mhair seisear fear ar feadh thri seachtaini agus iad faoi 328 troigh d'uisce. LONDAIN Ag Prcas-Agallamh i Londain i rith na scachtaine, d'fh6gair Mr. James Bredin, stiurthoir bainis·· tiochta Border Television, go bhfuil ccithrc comhlucht de chuid ghreasan I.T.V. fa choinne sceim chomhoibrithcach i gcursai leiritheoireachta a bhunu. Siad U.T.V., Western, Border, agus Grampian na comhluchtai, agus duradh gur eirigh leo sco a dhcanamh cionns an ceathrar stiurth6ir a bheith comh m6r sin lcna cheile agus iad abalta oibriu go maith i gcomhar lena cheile. "Four Companies Productions" a bhearfas siad ortha fein agus le linn an chead bhliana da saol dheanfaidh siad ccithre clar eolais a leiriu agus a mhaoiniu. Beidir go rnbeadh ainm ag n-ar leitheoiriu sa cheathru clar acu sco a bheas a leiriu i mBealtaine no i Meitheamh na bliana seo chugainn "The Hardstuff" is ainm do agus, mar is leir, cur sios a bheas ann ar dhcanamh uisce beatha, na daoinc a lhiolas e, agus an pobal mor a 6las c. ·VIETNAM TUAISCEART I raiteas a foillsiodh anseo an seachtain seo caite, dwrt Rialtas Hanoi nach rabh ceart da laghad ag Rialtas S.A.M. coinnealacha ar bith a bhru sula mbeadh siad sasta a gcuid f6rsai a tharraingt anoir na bhaile "Beidh siochan sa tir comh luath agus d'eireochadh S.A.M. as an ionnsiu ar mhuinntir Vietnam." D~fhogair Mr. Johnson ag an am chcanna gur mhaith le S.A.M. clar a s.hocru fa imeacht na dtrupai da mbcadh Hanoi sasta an rud cheanna a dhcanamh. DEISCEARTo Ar an taobh eile den teorann an scachtain seo ta toghachan le bheith ann chun Rialtas Daonfhlathach a chµr in ait an junto mileata. De rcir gach tuairisc rachaidh nios m6 na 70% de na votalai claraithe (as cUig milliun) chun na bothai. Gidh go gcuirfidh na toghachain seo dubhshraith dleathach faoi Rialtas an Uachtarain Ky (is run d6 fein seasamh aris) ni feidir ar dh6igh ar bith a ra go mbeidh an rialtas bunaithe ar mhian an phobail. De rcir rialacha an Dail, ni ghlacann sc ach trian de na teachtai guthu i lcith Ky agus beidh an rialtas ~lan. Ni he seo an cineal toghachain a bhi na Buddists agus a lucht tacaiochta a .mholadh le fada. Dar nd6igh, chuir na Poncanaigh in iul nach rabh siad sasta leis an chineal seo, ach ag an am cheanna ta fhios ag an saoghal gur mian leo Rialtas laidir bheith ann, chan Rialtas daonfhlathach. RHODESIA Mar a duirt me coicios 6 shoin, bhi cuma air nach dtiocfadh Kenneth Kaunda, priomh-aire Zambia chuig Dail Comhfhlathas na Breataine. De reir cosulachta bhi iomlan an chin aige fanacht sa bhaile. Cuireadh an t-aire Eachtrannai ina ait, Simon Kapwepwe. La roimh deireadh an chruinniu shiuil se amach ag ra gur thaispeain an teacht-le-cheile nach rabh Mr. Wilson sasta iomlan nirt a usaid i gcoinne rialtais mi-dleathach Ian Smith. "Ni bhfuair muid a dhath ar bith as an chomhdhail seo" duirt Mr. Kapwepwe. Deirtear fosta go bhfuil Rialta5 na Breataine fein scoilte ar an cheist seo. Ach nil sin le r:i gur mian le duine ar bith cogadh a bhru ar Rhodesia. A rnhalairt ar fad ata ann. Is ag eiri nios boige i dtaca le Rhodesia ata formh6r an chomhaircacht. ROIBEARD MAC CONMARA, AIRE COSANTA STAIT AONTAITHE MHEIRICEA Caide fa dtaobh di seo thios mar litir a bhi ar Gazette Steorabhaigh na seachtaine seo chuaidh than? Nil seanGhaeilg Bheal Feirste s'againne r6-dhona ar chor ar bith nuair a smaointios tu air. FIFTY PER CENT. BEURLA! GOMORTAS BAILLEID · ~ Beidh John Player & Sons Sir,-Tha district councillor a ag reachtail an chom6rtas complainigeadh nach eil ann an seo faoi choimirce na ComhGaidhlig an District Council ach airle Ealaiona i Halla Ri fifty per cent. Beurla, anyway. Seoirse VI ar an 13u Dheire Maybe, ach tha mi positive gu bheil F6mhair. Beidh cead iome possible agenda council a chuir aiochta ag amhranaithe aonair adhair a cheart cho nog agus air, n6 baicle de amhranaithe cho cluver anns a Ghaidhlig. Tha n6 amhranaithe a bhfuil feadhain a believigeadh gu bheil tionlac6iri ceoil i gcuideachta Beurla na Wogs essential ach chan leo. 'Siad David Hammond, eil a sin ach nonsense. Cha bu B.B.C. agus Seamus 6 choir look-in idir a bhi aca. Saothrai, piobaire agus irisConsiderig an drasda foreigner e6ir a bheas ag molt6ireacht. sam bith a winnigeadh election gu Beidh reamh _ chom6rtas Urban District Council ann a Sas- ann ar an 26u n6 an 27u den uinn. An toireadh iad dha permis- mhi seo fa choinne 20 n6 mar sion eiridh air point of order ann an sin a roghnu le dul ar aghaidh Spanish? Not likely! Bha sinn slack go dti an phriomh-chomortas. chun a seo ac;;h a nise chan eil Bronnfar £50 don chead ait, duine nach eil competent anns a £25 don dar a h-ait, £15 don Ghaidhlig gu bhi air allowigeadh air triu agus £5 an ceann do council. chuigear eile. Is feidir foirmeacha iontrala a fhail 6 Queen's House, Queen St. Yours etc., .AO NT AI Ta cupla seachtain o shoin bhi cur-sios ar an phaipear seo .ir shean-Aonach na Lughnasa, a bios ann achan bhliain i mBaile an Chaisteil, Co. Aontroma. Ainneoin aontai gan a bheith comh mor sin agus a bhiodh, ta an ceann seo ag seasamh an fh6id go maith. Ar nd6ighe bionn suim ag achan duine ansin san aonach. Ni mar sin, afach, ata an sceal in aiteacha eilc. Cuirim i gc:is, Aonach an Fh6mhair i mBeal Atha Seanaigh. Inne, De hAoine, a bhi sin ann. Aonach capall a bhiodh anseo ariamh, ach is beag beathach acu a tchifea ar na saoltai seo. Ce go mbionn slua ag .:ruinniu ann go f6ill, ni faic e i gcom6rtas le haonach fiu 15 bliana 6 shoin. I mbliana fein mar shampla nior dioladh bunus na mbo agus tchifea ina dtreada iad a dtiomaint ar shiul 6n bhaile. Ta la na n-aontai than, dearfa, ach an fiu go mbeadh siad ann feasta mar ata na fleanna ceoil. Is abhar tuaras6ireachta iad i mbailc DOMHNULL GREUM. Seo mur ndushlan, amhranaithe ! a ar bith, agus mar sin de gleas deanta airgid. ' TI1urso.
Sceim na gCeardchumann I TIRCHONAlLL (ar lean) Atha Cliath Le a chur ar fail da phobal ina n-ait FIONTA.N MAC AODHA BHUi duchais. Agu~ i deacair do lucht na Gaeilge sin a fhreagairt mar cathAn taon ait eile a bhfuil an ain a leirigh siad go rabh aon speis Seo tmos beagan eolais ar an Chun an leabhran a chur a,r fail Ghaeilge laidir i dTir Chonaill is dairire acu i muinntir na Gaelrachsceim seo thuas agus ar an obair beidh eolas cruinn de dhith. Iarrtar cuid de Ghleancholmcille e. Anois, ta seacas an teanga ata comh Uofa ata ar siUI ag na daoine a bhfuil ar muintir na Sceime an t-eolas sin ni ga a ra le aon Eireannach ca acu? Ce rnheid acu a theann siar ach baint acu lei. Is gluaiseacht shois- a bhailiu ina ceantar fein, faoi na bhfuil an ait seo mar le blianta amhain sa tsamhradh nuair a bios ialta i comh-dheanta de na gluais- siopai go mor-mor agus faoi cheard- beaga anuas ta an gleann agus a an Ghaeltacht Ian de bheocht agus eachtai :Eireannacha, Naisiunta agus aithe agus eile, leis. Ba choir an sagart og ins an nuaiocht agus ni de cheoil? Nuair a bheas a n-oiread Oibre. Gluaiseacht oideachais i ata t-eoas sin a chur isteach chuig Run- gan fath. Leithinis leathan in iar- a dheanarnh acu chun Jeasa n11 ag iarraidh naisiunachas agus tir- ai na Sceime agus cuirfidh seisean ar dheisceart an chontae sea Gleann- ndaoine fein ill ata a dheanamh ag ghra a mhuscailt imeasc oibrithe agaidh e go dti Conradh na Gaeil- colmcille, reigiun de shleibhte agus an Athair Mac Duibhir doibh anneagraithe na hEireann. Dar leo, go ge. de phortai a bhfuil na carraigeacha sin agus ni go dti sin, ·a bheidh siad bhfuil Eire mar naisiun i dtuilleamJ Ba choir an t-eolas sin bheith ag gobadh anios astu. Is feidir i ndan locht a fhiil air gan Gaeilge ai ar an teanga Gaeilge, agus go cruinn. Ma bhfonn duine amhain teacht ar an ghleann ar dha bhoth- a labhairt no moladh da phobal i a bhfuil tabhacht ar leith le hoibrithe sa siopa a bhfuil Gaeilge sach liofa ar, an ceann siar o Bhaile Dhun na choinneail. Beidir go bhfeicimicl na h:Eireann agus dualgas orthu, i aige, mar shampla, ba choir. sin a nGall trid na Cealla Beaga, turaJ> eiS' an agus na Gaeilgeoiri ag-obair mBeatha na Gaeilge. Ta a leitheid scriobh. Mas rud e nach bhfuil alainn cois fafraige, no an ceann as lamba a cheile go f6ill, le cunamh cheanna de sceim i gCorcaigh agus Gaeilge ag gach duine sa siopa, ba eile a ghabhann o na Gleanntaf De. oibreoidh an da rud as laimb a choir sin a chur in iUI. Mas Gaeilge agus Ard an Ratha thar an conair An te a chaitheann tamall ina cheile. bhriste fein a bheas ag foireann an fiain ar a dtugtar Gleann Geis go ch6naf i dTir Chonaill tugann se Seo leanas pointe no dho as tsiopa, scriobh sin sfos. Is cara linn dti an Carraig. Pe slf a thagann tu gean da phobal agus don tfr alainn "Raiteas Aidhmeanna agus Modh- gach duine ata ar son na teanga agus mothuionn tu laithreach atmasfear garbh cnocach ata acu mar ait anna Imeachta" na Sceime. caithfidh muid failte agus an-fhailte faoi leith anseo breathnafonn tu an chonaithe. Nil aon chuid di nach a chur roimh an Ghaeilge bhriste choimhlint-fathach a bheith ar siul, bhfuil a h-ailneacht speis.ialta fein Curpoiri: Eolas ar an Ghaeilg fein go ceann i bhfad. idir forsaf mf-throcaireacha an Dul- aici 0 Inis Eoghain 0 dheas go Baile agus ar chultur agus stair na h:Eir- ra agus na daoine a gconafonn ins eann a scaipeadh i measc na noib- SC:EIM NA gCEARDCHUMANN na tithe aol-daite ar chliathan na ,. rithe i gceantar Atha Cliath agus gcnoc. Seas tamall taobh leis na oidhreacht na h:Eireann mar nais- Ar lucht oibre na h:Eireann a . failltreacha ag ceann Malainne agus Dhun na nGall na gCeithre Maistri. Daoine cairdiula, dea...:hroicha ata ionntu go leir cuma ce'n creideamb a chleachtaionn siad no an teanga a labhrann siad, mar ta aigne an Ghaeil fiu sa Ghalltacht toisc iad bheith cornh cornhgarach do'n Ghaeltacht bheo agus do'n am a rabh Gaeilg ag a muinntir fein. Ait fuar garbh is ea Tir Chon.ail! i rith an gheimhridh, go mor-rnhor ar an chosta. An radharc a . bhi againn o'n fhuinneog i mBaile Mor i Mi Eanair, 1959 ba chosllil le radharc Eilbheiseach e, sneachta ar na cnuic, ar na crainnte giuisc san fhorais thios uainn agus ar na pairceanna inar dtimpeall. Domban iontach ciuin a bhiodh ann oiche sheaca nu.air a bhiodh an speir Ian de realta agus an ghealach ag lonnra ar chliathan gheal na Mucaise. Is feidir a ra le firinne gur fhagamar cuid dar gcrof i dTir Chonaill nuair a thugamar an bothar o dheas go· Ciarrai orainn fein samhradh na bliana 1959· iun a chosaint. bhraitheann slanu an Naisiuin breathnuigh ar na tonntracha o Jar (Le "OARACH"J bhfuil se di-cheilli comh maith. Modhanna Oibre: Turasanna na amach anseo. na farraige moire ag briseadh le Nil aon dualgas orm mar dhuine Gaeltahta. agus chuig aitcacha stair- Se teanga agus cultuir na tire torran toirni ortha ag traghadh Ma bhfonn tu ag iarraidh colun a aonair no ar dhuine ar bith eile iii.la, ranganna Gaeilge, leachtanna foinse an dochais agus an dfograis. tamall ag nochtu fiacla carraigeacha lionadh gach seachtain is iontach bheith craite fa na feidireachtai etc., a chur sa tsiul go rialta. Se an t-oideachas bealach·na sar a ndeanfadh siad fogha fiach- caide comb gasta agus traigheann deireadh a chur leis an Ghalltacht. Eagru: Ta ballrafocht na sceime saoirse don phobal. mhar eile. No feach ar scamaill tobar na smaoiteach. Caithfidh se Se an dualgas ata orainn go leir foscailte do dhuine ar bith bona fide iobairt an duine da mhuintir an dorcha tiubha ag cruinniu ar mhul- go bhfuil se mile uair nfos measa cuidiu le neartu ar bpobal ar cibe den phobalis cuma ce'n aicme pol- saothar is mo is fiu. Jach Shleibhe Liag la geimridh nuair ata an colun le scriobh gach doigh a shileas muid bheith foiraitiochta, creidimh soisialta Jena agus gala ag seideadh do ghluais- la. Deirim mile uair agus chan se stineach. mbaineann se, no cen ceardchum- teain trasna an bhothair. Ait lorn uair nfos measa cionn is an fear ata Cinnt~ is furast seo a scriobh, a ann a bhfuil se pairteach ann. Uirnhir.······· ·· ········ bocht is ea Gleanncholmcille. Bheif- i mbun an cholun !aethuil caithfidh deir tu, ach caide fa'n sabhailt mor Nil ansin ach beagan mar gheall ea ag suil le Gaeilge ann agus ta sf se eagsulacht a chur ar fail go h-fon- galanta sin a bhi ag an Phiarsach a r an Sceim. Geobhfar iomlan eol- Ainm . . .. . . . . .. .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . ann cinnte, ach is doiligh a ra an tach tapaidh, taobh istigh de am 'Ni amhain saor ach Gaelach cornh ais ach scriobh chuig an Runai, · · · ...... ··· • · · gclaoifidh an pobal leithe no an ghoirid teoranta. Comh maith le sin, maith-Ni amhain Gaelach ach saor 44, Sr. Gardiner focht, Ath Cliath. scaoilfidh siad uaithe L Ach le sceal caithfidh a chuid scribhinn a bheith comh maith!' An bhfuil muid Je Seo sliocht as "TREORAI" sceim Seoladh ·.. ····.. ······.... ······.. ·.. ······ na Gaeilge anseo a thuiscint faoin comb snasta ceanna la i ndiaidh Iii. dearmad a dheanamb ar sin? na gCeardchumann: Athair Seamus Mac Duibhir, fear Bheirfi fa dear ar an toirt ma thuit- Bhi an manadh sin foirstineach Ag Ardfheis de_chuid Chon,;-ad~ ···-;-··---~r·-~--····"·"·~i.r.· ... "~-, ~, .. a bhfuii a,n-mbea~ agaJll~ oa.ir N.n. ~ caighdeaa a dmia eibrn.. I n'aois 'na rabh an naisiuntachas i na Gaeilge i moliana ritheadh run gcead la a casadh orm e. gcas an choltl.n seachtainuil beidh reim i n-intinn mhuinntir na hEorgo gcuirfi ar fail do lucht labhartha 6 thiiI;Iig an sagart "ilg seo chun dearmad deanta ag bunus an lucht pa, ach anois se an comb-oibriu na Gaeilge leabhran a. mbe.adh Ceardchumann na h-aite deich mbliain n6 mar sin leitheorachta ar caide scriobh se an eadarnaisiunta no riachtanaisi an eolas cruinn faoi chomhlachtai, faoi 6 shoin ta se ar. a mhile dhicheall seachtain roimbe sin. Ar fad, mar phobal bheag arbh feidir nach mairshiopai, faoi dhaoine agus eilc ata chun gleas-beatha a chur ar fail da 1 sin de, ni aidhbheal ar bith e a ra go feadh se ro fhada feasta ati mar sasta obair a dheanamh tri Ghaei!ge..... ................ .......... .... .... ... ... ,... phobal. Nuair a thiinig se bhi na bhfuil job amhain acu mile uair nios bhunus feallsunachta soisealta ari Ta Combdhail Naisiunta na daoine gan dochas agus gan aon deacaire na'n ceann eile. lae inniu. Gaeilge tar eis glachadh leis an Runai ....................................... mbuinin acu astu fein. Thog se Nil fhios agam caide thoisigh me Is ionann sin is a ra go gcaithfidh smaoineamb agus tosofar ar an eolas halla doibh agus cp.uir se ceilithe, ar an tead sin. Beidir cionn is an muid iarracht a dheanamb ar gcuid a chruinniu gan moran moille. Go "Ni SAOIRSE GO SAOIRSE cuirmeacha ceoil agus scannain ar bealach a shiuil me ar ais 'na hoifigc smaointeacha ar an Ghaeltacht a nuige seo ni bhionn fhios ag duine LUCHT OIBRE" siul doibh ann. Ach ba leir do nach roinnt bomaitc o shoin thart fa chur in oiriunt don fheallsunacht an mbeidh fiilte roimh Gaeilge i leor e sin; bhi an 6ige ag imeacht Halla na Cathrach agus ~r aghaidh sin; nios m6 usaid a bhaint as na siopa ach ambain nuair a bhionn QN AR LEJTHEQJRJ mar ni rabh aon bheatha le fail sa suas Ascall Rioga. Ni thiocfadn liom nua eolaiochta a d'fhas as an chineolas aige ar an siopadoir. Is Ieir go ' . bhaile. Ceart go leor bhi monarchan a chreidbheail go mbeadh an ait seo ea! sin feallsunachta, soc-eolafocht, bhfuil gearghi len a leitheid de SC:EIM NA gCEARDCHUMANN beag ag Gaeltarra Eireann san ait Gaelach go deo agus me ag amharc soc-siceolaiocht srl. Is eigin dearleabhran. Cuirfidh se luach ar (Baile Atha Cliath) ach sop in ait na scuaibe abhi ann- ar na sloite a bhi ag snamh thart mad a dheanamb ar mhodhanna Ghaeilge ar ball. Beidh daoine air- 44, Sr. Gardnar focht, sin. Chuir seroimhe comhar-chu.'TI- orm. Is docha gur taom eadochais oibre agus tuigbheail na ngluntai a ithe thar a bheith sasta feachaint Baile Atha Cliath r. anna a bhunu agus sceimeanna mi-reasunta ata ann ach baineann chuaigh rombainn agus cromadh ar chuige go mbi Gaeilge ag a gcuid 7/ 9/ '66. talrnhafochta de shaghas nua a eag- se an gus ar fad asat ar son na an obair chan mar dhaoine ata faoi oibritheoiri chomh luath is a cheap- A Chara, ru. Fas glasrai an obair nua agus h-oibre seo. Ar ndoigh, nuair a scala ag ar sinsear ach mar Ghaeil ann siad go mbeidh airgead le Fuair muid an beart de "Sceal bhi se an-deacair i dtus a chur ina machnaim ar sin, tim nach amhain ati abalta agus cinnte go dtig leo cruinniu as. Dr" agus ar ndoigh dhfolamar iad lui ar na daoine go rabh tairbhe ar go bhfuil se mi-reasunta ach go an todhachai a mbunladh. Ru,n eile a ri"theadh ag an ard- · T · ··d · bith sa sceim. B'eigin do tosnu ina gan stro. easta10nn an me1 ceanfheis cheanna sea go ndeanfar na uainn gach seachtain as seo ghairdin fein agus talamb a thogaint suaitheantas a cheapadh agus a chur amach, led'thoil. Le seo ta seic, ar chios 0 na daoine mar ni rabh ar fa'il do shi"opai' agus ei"le le cur 1·n I h £ h · h t I · fonn orthu du! sa tseans. Bhi deac- uac 3-0-0 c un 10c as u e m1. iul go deas ciuin go bhfuil Gaeilge Deanfaidh muid an-iarracht ar nios rachtai mora le saru ach sharuigh ag lucht a riartha. mo coip a dhiol ar ball beag. ' se iad, rud a spreag feirmeoiri na Tuigeann muid go mbeidh an Is mise, h-aite chun a shompla a leanuint. suaitheantas sin ar fail roimh dheir- le braithreachas, Thainig Comhlucht Siuicre :Eireann eadh na bliana, leis. Aris, ghlac an Deasiin Mag Oireachtaigh. i gcabhair orthu ansin, agus thog Chombdhiil leis an smaoineamb. (Rtl.nai). ionad proiseala glasrai sa ghleann. Anois ta teacht isteach nua ag na feirmeoirf beaga agus nf ga do na daoine oga du! i ndeoraiocht mar • • • • • • I I I CISTE CHAIRDE "SCEAL UR" £6,000 sa Bhliain ata a dhith le Sceal Dr" a fhoilsiu. Ta gear-gha le do chuidiu-sa le costaisi tionscnaimh a ghlanadh. Cuirtear sinteanaisi chuig: An tEagarth6ir, FOLLUS, 11, Sraid Cawnpore, Beal Feirste 13. Dheanfar gach sinteanas a admhail agus foilse6far liosta na sinteanas6iri ar an phaipear. Gabhaimid buiochas le gach duine a dtug cuidiu duinn. ta obair le fail ag a Ian acu sa bhaile. Mioruilt a tugtar ar an athru seo agus do dhaoine a thug cuairt ar an Ghleann is oiritl.nach an focal e. Ta eirithe ag an Athair Mac Duibhir an rud do-dheanta a dheanarnh, ta meanma nua tugtha da phobal agus ruaig curtha ar an eadochas. Agus sin, thar aon rud eile, an rud ata ag teastail chun an Ghaeltacht a shabhail o'n bhas, sin agus cabhair tuigseanach fial o na h-U.daraisi. Is deacair aigne an tsagairt oig seo i leith teanga a phobail, an teanga a labhradh sa ghleann 6 bhi Colmcille fein ann a thuiscint. Ni labhrann se i, deir se nach bhfuil am aige aire a thabhairt do shlanu na teangan, gur choir do ghluaiseachr na teangan sin a dheanamb leis an duthracht cheanna is a chuireann se fein san iarracht chun sli-beatha 0 BRAONAIN MIDTALRA -OBAIR ORNAIDEACH DO AILTIRI-- agus do gach dream 278 SRAID KENT BEAL FEIRSTE Guthan -25575. SAMPLAI DE PRAGHASANNA DAL US IM (GOLDEN COW) PONAIRI (HEINZ) TAE (NAMBARRIE) SIUICHRE SUBH MILIS (Fruitfield) 3/1 1/2 1/8 1/4 2/2 ---
RkJQdWJsaXNoZXIy NzQxNzU3